Boyun Ağrısı ve Servikal Disk Hernisi: Kırmızı Bayrak Yoksa Hareket En İyi İlaç

Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.

TL;DR

Boyun ağrısı — yetişkin nüfusun %30'u yıllık yaşar, lumbalji'nin ardından 2. en yaygın kas-iskelet ağrısı. "Text neck" (telefon boynu) modern artış nedeni — boyun fleksiyon 30° → boyna binen yük 4 kat. Çoğu (>%90) mekanik (kas-fasya, faset, postür). Diğer nedenler: Servikal disk hernisi (radikülopati), servikal spondiloz, miyofasyal sendrom, whiplash (kazada), reumatolojik (RA, anki spondi), referred ağrı (omuz, kalp), tümör/enfeksiyon (nadir ama ciddi). Servikal disk hernisi: Genelde C5-6, C6-7 seviyeleri. Radikülopati — kola yayılan ağrı, dermatom uyuşma, motor zayıflık (C6: biseps, C7: triseps). Spurling testi (+). Servikal miyelopati (spinal kord baskısı) — daha ciddi: denge sorunu, ince motor (düğme, anahtar), yürüme bozukluğu, Hoffmann (+), klonus. Kırmızı bayraklar: Travma + nörolojik (kırık, instabilite), gece şiddetli ağrı + kilo kaybı + ailede kanser (malign), ateş + boyun sertliği (menenjit, abse), akut miyelopati (acil cerrahi), kontrolsüz bağırsak/mesane (kauda eq. analog). Tanı: Anamnez + nörolojik muayene yeterli mekanik ağrıda. MR — kırmızı bayrak, ısrarlı radikülopati 6+ hafta, miyelopati şüphesi. X-ray sınırlı (yaşlıda spondiloz). Tedavi piramidi: (1) Yaşam tarzı: Hareket et, dinlenmek değil. Ergonomi (ekran göz hizası, klavye yüksek değil), telefonu yukarı tut, mola. (2) NSAID + parasetamol — ilk hat. (3) Kas gevşetici kısa süre (tiyokolşikozid, baklofen). (4) Fizik tedavi — egzersiz + manuel terapi etkili. (5) Servikal collar ARTIK ÖNERİLMİYOR (mekanik için) — kas atrofisi. (6) Steroid pulse ısrarlı radikülopati. (7) Servikal epidural enjeksiyon (girişimsel — bloklar). (8) Cerrahi: Mikrodiskektomi/foraminotomi (radikülopati 6+ hafta dirençli), ACDF (Anterior Cervical Discectomy & Fusion) klasik, disk protezi (TDR) alternatif (komşu seviye koruma). Miyelopati → acil cerrahi.

İçindekiler

1. Boyun Anatomisi
2. Mekanik Boyun Ağrısı
3. Servikal Disk Hernisi
4. Servikal Miyelopati
5. Tanı: Muayene ve MR
6. Konservatif Tedavi
7. Girişimsel Tedavi
8. Cerrahi: ACDF ve Disk Protezi
9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
10. Doktorclub Hekim Notu
11. Kaynakça

1. Boyun Anatomisi

7 servikal vertebra

• C1 (atlas) — kafa eklem
• C2 (axis) — rotasyon
• C3-C7 — disk + faset eklem
• 8 servikal sinir kökü

Yapılar

• Disk (anulus + nucleus)
• Faset eklemler
• Ligamentler
• Kaslar (paraspinal, trapezius)
• Spinal kord (servikalde geçer)

Dermatom

• C5 omuz dış
• C6 başparmak
• C7 orta parmak
• C8 küçük parmak

2. Mekanik Boyun Ağrısı

Nedenler

• Kötü postür (text neck)
• Uzun süreli statik (PC, kitap)
• Yastık seçimi
• Stres → kas spazm
• Tetik nokta (myofasyal)

Belirti

• Lokalize boyun ağrısı
• Trapezius, omuz başı yayılım
• Hareket kısıtlılığı
• Sabah tutukluk
• Stres ile artar

Kronikleşme

• 12+ hafta
• %10-15 vakada
• İş yetersizliği

Whiplash

• Trafik kazası (özellikle arkadan çarpma)
• Akut-subakut servikal sprain
• Çoğu 3-6 ay düzelir
• %20 kronikleşir

3. Servikal Disk Hernisi

Patofizyoloji

• Disk anulus zayıflar
• Nucleus pulposus dışarı
• Sinir kökü baskı
• Nörolojik belirti

Lokalizasyon

• C5-6 (en sık) — C6 radikülopati
• C6-7 — C7 radikülopati
• C7-T1 — C8

Radikülopati belirti

• Kola yayılan şiddetli ağrı
• Dermatom uyuşma, karıncalanma
• Motor zayıflık (kök seviyeye göre)
• Refleks azalması

Klinik test

• Spurling (boyun ekstansiyon + rotasyon + aşağı bası) → ağrı reproduksiyon
• L'hermitte (fleksiyon → elektrik şoku)
• Üst eklem azalması (Spinal alanı genişletir)

Doğal seyir

• %60-70 spontan rezolusyon 6-12 haftada
• Disk reabzorbsiyon (autofajik)
• Konservatif tedavi ilk seçenek

4. Servikal Miyelopati

Spinal kord baskısı

• Disk + osteofit
• Yaşlı popülasyonda yaygın (spondiloz)

Belirti

• İnce motor kaybı (düğme, anahtar, yazma)
• Denge bozukluğu, yürüme tutuk
• Üst nöron işaretleri:
  • Hoffmann (+) orta parmak fleksiyon → işaret-baş parmak fleksiyon
  • Babinski
  • Klonus
  • Hiperrefleksi
• Bağırsak/mesane (ileri)

mJOA skoru

• 0-17
• < 12 ağır miyelopati

Acil

• Akut/progresif miyelopati → cerrahi

5. Tanı: Muayene ve MR

Anamnez

• Süre, başlangıç (travma?)
• Lokalizasyon, yayılım
• Nörolojik belirti (uyuşma, zayıflık)
• Bağırsak/mesane
• Kırmızı bayraklar
• İş, ergonomi

Muayene

• İnspeksiyon, palpasyon, ROM
• Nörolojik: Motor, duyu, refleks
• Spurling, Hoffmann

MR

• Kırmızı bayrak
• Radikülopati 6+ hafta dirençli
• Miyelopati şüphesi
• Disk hernisini gösterir, kord değerlendirir

EMG/NCS

• Periferik nöropati ayrımı
• Cerrahi planlama yardımcı

X-ray

• Travma sonrası kırık
• Yaşlıda spondiloz, dejenerasyon
• Hareketli filmler (instabilite)

Asemptomatik MR bulgular

• 50+ yaş %50-70 anormallik (disk dejenerasyon, bulging) — belirti yoksa tedavi gereksiz
• Klinik > görüntü

6. Konservatif Tedavi

Hareket et

• Yatak istirahati YANLIŞ
• Erken hareket iyileşmeyi hızlandırır

Egzersiz

• Boyun ROM, postür
• Stretching (üst trapezius, levator scapulae)
• Strengthening (deep neck flexor)
• Yoga, pilates

NSAID

• İbuprofen 400-600 mg × 3
• Naproksen 500 mg × 2
• 1-2 hafta
• Mide riski (PPI ek)

Parasetamol

• 1 g × 3
• Yan etki az

Kas gevşetici

• Tiyokolşikozid 4 mg × 2
• Klorzoksazon
• Baklofen
• Kısa süre (1 hafta)

Steroid pulse

• Metilprednizolon (azalan)
• Radikülopati şiddetli
• Kısa süre

Fizik tedavi

• Manuel terapi
• Kuru iğne (tetik nokta)
• TENS
• Sıcak/soğuk
• US — ek değer az

Servikal collar

• Mekanik için ARTIK ÖNERİLMİYOR
• Kas atrofisi
• Travma sonrası akut spinal stabilite için kullanılır

Ergonomi

• Ekran göz hizası
• Klavye dirsek 90°
• Telefon yukarı tut
• Mola: her saat 5 dk
• Yastık: boyun kavsi destekli (ne çok yüksek ne düz)
• Yatak: orta sertlik
• Egzersiz: yüzme, yoga
• Sigara bırak (disk dejenerasyonu hızlandırır)

Mindfulness, CBT

• Kronik ağrıda

7. Girişimsel Tedavi

Servikal epidural steroid enjeksiyon

• Floroskopi/USG rehberli
• Radikülopati dirençli
• Geçici rahatlama (haftalar-aylar)
• Risk: enfeksiyon, spinal kord hasarı (nadir)

Faset eklem enjeksiyonu/RF ablasyon

• Faset kaynaklı kronik ağrı
• Medial dal blok teşhisi → RF ablasyon

Tetik nokta enjeksiyonu

• Lidokain
• Myofasyal sendrom

8. Cerrahi: ACDF ve Disk Protezi

Endikasyon

• Servikal miyelopati
• Dirençli radikülopati 6-12 hafta konservatif başarısız
• Motor zayıflık ilerleyici
• Travmatik instabilite

Mikrodiskektomi + foraminotomi

• Posterior yaklaşım
• Sinir kökü dekompresyon
• Disk korunur

ACDF (Anterior Cervical Discectomy & Fusion)

• Klasik, altın standart
• Anterior boyun kesi
• Disk çıkarılır
• Kemik greft + plate
• Füzyon olur (segment hareketsiz)
• Komşu seviye dejenerasyon uzun vadeli risk

Disk protezi (Cervical TDR — Total Disc Replacement)

• Disk yerine yapay
• Komşu seviyeyi koruyabilir
• Genç hasta, tek seviye
• Uzun vadeli kanıt iyi (10+ yıl)

Laminoplasti / laminektomi

• Posterior dekompresyon
• Çok seviyeli miyelopati

Riskler (cerrahi)

• Disfajı (yutma güçlüğü)
• Ses kısıklığı (rekürren laringeal sinir)
• Enfeksiyon
• Hematom
• Disk seviyesi hatası

Sonuç

• Radikülopati %80-90 ağrı düzelir
• Miyelopati: ilerlemeyi durdurur

9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS

KIRMIZI bayraklar

• Travma + nörolojik → kırık, instabilite
• Akut miyelopati → acil MR + cerrahi
• Ateş + boyun sertliği → menenjit
• Gece şiddetli + kilo + ailede kanser → malign
• Akut horner → karotis disseksiyon
• Akut hemiparezi → SVO

SSS

S: MR çekmeli miyim? A: Kırmızı bayrak veya 6+ hafta radikülopati dirençli ise. Her boyun ağrısı MR gerektirmez.

S: Yastık ne kadar önemli? A: Orta — kavsi destekli. Çok yüksek/düz zararlı.

S: Servikal traksiyon yararlı mı? A: Sınırlı kanıt. Bazı radikülopatide geçici rahatlama.

S: Boyun çatlatma sağlıklı mı? A: Genelde zararsız ama manipülasyon (chiropractic) karotis/vertebral arter disseksiyon riski (nadir).

S: Disk fıtığı eridi diyorlar, doğru mu? A: Evet — disk hernisi spontan reabzorbsiyon (autofajik) — %60-70 vaka.

S: Cerrahi son çare mi? A: Çoğu vakada evet. Miyelopati ve dirençli radikülopati istisna.

S: Smartphone boyna zararlı mı? A: Evet — fleksiyon yükü artar. Yukarı tut, mola, postür önemli.

10. Doktorclub Hekim Notu

Boyun ağrısı çoğu mekanik, kendi düzelir (4-6 hafta). Hareket et, dinlenme. Kırmızı bayrak yoksa MR gereksiz. Servikal disk hernisi (radikülopati) çoğu spontan düzelir (6-12 hafta), konservatif birinci tedavi. Miyelopati acil cerrahi. Smartphone postür modern epidemi — ergonomi şart. Text neck'ten kaçınmak koruyucu yaklaşım. Doktorclub'da nöroloji, ortopedi, beyin cerrahisi uzmanlarına ulaşabilirsiniz.

11. Kaynakça

1. NICE — Neck Pain (2018, update 2024).
2. North American Spine Society (NASS) — Cervical Radiculopathy from Degenerative Disorders (2024).
3. Bone & Joint Decade Task Force — Neck Pain (2008, hâlâ referans).
4. Cohen SP. Epidemiology, Diagnosis, and Treatment of Neck Pain. Mayo Clin Proc. 2015;90(2):284-299.
5. Türk Nöroşirürji Derneği — Servikal Patolojiler Konsensüsü (2023).
6. Cochrane — Conservative management of mechanical neck pain (2024).

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Travma + nörolojik defisit ACİL servis gerektirir.

İlgili Yazılar

Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:

• Sabah Yataktan Zor Kalkmak (Sabah Tutukluğu): Kötü Yatak mı, Yoksa Romatizmal İltihap mı?
• Gece Gelen Bacak Krampları: Magnezyum, Potasyum ve Dehidrasyon Üçgeni Gerçek mi?
• Tırnaklardaki Dikine Çizgiler: Tırnak Yapınız İç Organlarınızın Sağlığı Hakkında Ne Diyor?