Vajinit: Candida, BV ve Trichomonas — Akıntı Tipinden Tedaviye

Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.

TL;DR

Vajinit — vajinal enfeksiyon/iltihap. Kadınların %75'i yaşamlarında en az 1 kez yaşar. 3 yaygın neden: (1) Vulvovajinal Candida (VVC) — %20-25, süt kesiği akıntı, şiddetli kaşıntı, eritem, dispareni. Sıklıkla Candida albicans. Risk: antibiyotik, gebelik, diyabet, immün baskı. pH <4.5** (normal). **(2) Bakteriyel Vajinoz (BV)** — %40-50, **balık kokulu gri akıntı** (özellikle ilişki sonrası), kaşıntı az/yok. Laktobasil azlığı + anaerob aşırı çoğalma. **pH >4.5, clue cells, whiff testi (+). Cinsel yolla bulaşmaz tam anlamıyla ama partner ilişkili. (3) Trichomonas vaginalis — STI, köpüklü sarı-yeşil akıntı, kötü kokulu, strawberry serviks. Tanı: Vajinal pH, mikroskopi (KOH için maya, salin için clue/trich), NAAT (en hassas — özellikle trichomonas). Modern tedavi: VVC — flukonazol 150 mg PO tek doz veya klotrimazol/mikonazol vajinal krem/ovül. Tekrarlayan VVC (yılda 4+): 6 ay flukonazol haftalık. BV — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO veya jel/klindamisin krem. Trichomonas — metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO + partner tedavi. Probiyotik spesifik suşlar (L. rhamnosus, L. reuteri) sınırlı kanıt. Boric asit dirençli candida için. Tartışmalar: Vajinal duş zararlı, "doğal denge" kavramı — pH dengesi gerçek. Kırmızı bayrak: Pelvik ağrı + ateş + akıntı (PID), gebelikte BV (preterm risk), tekrarlayan tedaviye yanıtsız.

İçindekiler

1. Vajinal Mikrobiyom: Normal Nedir?
2. Vulvovajinal Candida (VVC)
3. Bakteriyel Vajinoz (BV)
4. Trichomonas vaginalis
5. Tanı: pH, Mikroskopi, NAAT
6. Tedavi
7. Tekrarlayan Vajinit
8. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
9. Doktorclub Hekim Notu
10. Kaynakça

1. Vajinal Mikrobiyom: Normal Nedir?

Sağlıklı flora

• Laktobasil baskın (özellikle L. crispatus, L. jensenii)
• Laktik asit üretir
• pH 3.8-4.5
• Patojen baskısı

Normal akıntı

• Berrak veya beyaz
• Az miktarda
• Kokusuz
• Siklusla değişir (ovülasyon ↑)

Vajinal duş

• Zararlı — laktobasilleri öldürür
• BV riskini artırır
• Yapılmamalı

Hijyen

• Su ile dış yıkama
• Sabun, parfüm, jellerden kaçın
• Pamuklu iç çamaşırı

2. Vulvovajinal Candida (VVC)

Etken

• Candida albicans %85-90
• C. glabrata, krusei azınlık (daha dirençli)

Belirti

• Şiddetli kaşıntı
• Süt kesiği/keş kıvamında akıntı (kokusuz)
• Yanma, eritem
• Dizüri, dispareni
• Vulvada şişlik

Risk

• Antibiyotik kullanımı (flora bozulur)
• Gebelik
• Diyabet (özellikle kontrolsüz)
• İmmün baskı (HIV, steroid)
• Sıkı naylon iç çamaşırı, ıslak mayo
• KOK (zayıf ilişki)

Komplike VVC (rDanCSS) tanımı

• Şiddetli belirti VEYA
• Tekrarlayan (yılda 4+) VEYA
• C. glabrata/krusei VEYA
• Gebelik, immün baskı, kontrolsüz DM

3. Bakteriyel Vajinoz (BV)

Patofizyoloji

• Laktobasil azalır
• Gardnerella vaginalis + anaeroblar (Atopobium, Mobiluncus) artar
• pH yükselir

Belirti

• Balık kokulu (özellikle ilişki sonrası — sperm pH yükseltir)
• Gri-beyaz, ince akıntı
• Kaşıntı az/yok
• Yarısı asemptomatik

Risk

• Çok partner
• Yeni partner
• Vajinal duş
• Sigara
• Lezbiyen kadınlarda yüksek

Tehlikeleri

• PID riski
• Gebelikte preterm doğum, korioamniyonit
• HIV duyarlılığı artar
• Pelvik enfeksiyon sonrası komplikasyon

4. Trichomonas vaginalis

Etken

• Flagella'lı protozoon
• STI

Belirti

• Köpüklü, sarı-yeşil bol akıntı
• Kötü koku
• Kaşıntı, dispareni
• Strawberry serviks (peteşi)
• Sık asemptomatik (özellikle erkek)

Yaygınlık

• Türkiye ve global STI'ların %15'i
• HIV bulaşma riskini artırır

Erkek

• Sıklıkla asemptomatik
• Üretrit yapabilir

5. Tanı: pH, Mikroskopi, NAAT

Anamnez

• Akıntı tipi, koku, kaşıntı
• Cinsel anamnez
• Antibiyotik, gebelik, diyabet
• Hijyen alışkanlıkları

Vajinal pH

• pH < 4.5 → Candida olası
• pH > 4.5 → BV veya trichomonas olası

Mikroskopi

• KOH preparatı — maya/hifa (Candida)
• Whiff testi (+) BV/trichomonas (KOH ile balık kokusu)
• Salin preparatı — clue cells (BV — örtülü epitel hücresi), trichomonas (hareketli)

Amsel kriterleri (BV — 3/4)

• İnce gri-beyaz akıntı
• pH > 4.5
• Whiff (+)
• Clue cells > %20

Nugent skoru

• Gram boya
• 0-3 normal, 4-6 ara, 7-10 BV

NAAT

• En hassas — özellikle trichomonas için
• BV: BD Affirm VPIII gibi paneller
• Pahalı, rutin değil

Kültür

• Tekrarlayan candida tür belirleme

6. Tedavi

Candida (komplike olmayan VVC)

• Flukonazol 150 mg PO tek doz — kolay, etkili
• Klotrimazol %1 krem 7 gün veya %2 krem 3 gün
• Mikonazol krem/ovül
• Gebelik: topikal klotrimazol (oral değil)

Komplike VVC / şiddetli

• Flukonazol 150 mg × 3 doz (gün 1, 4, 7)
• C. glabrata: boric asit ovül 600 mg/gün × 2 hafta

BV

• Metronidazol 500 mg × 2 × 7 gün PO
• VEYA metronidazol %0.75 jel × 5 gün
• VEYA klindamisin %2 krem × 7 gün
• Alkol kullanma (disülfiram benzeri)
• Partner tedavi gereksiz (BV STI değil)

Trichomonas

• Metronidazol 2 g PO tek doz veya 500 mg × 2 × 7 gün
• Tinidazol 2 g PO tek doz (daha az yan etki)
• Partner aynı anda tedavi
• Diğer STI tarama (gonore, klamidya, HIV)

Gebelik

• VVC: topikal azole
• BV: oral metronidazol (preterm önlemek)
• Trichomonas: metronidazol

7. Tekrarlayan Vajinit

Tekrarlayan VVC

• Yılda 4+ atak
• 6 ay supresyon: flukonazol 150 mg haftada 1

Tekrarlayan BV

• 6 ayda 3+ atak
• Metronidazol jel haftada 2 × 4-6 ay

Probiyotik

• L. rhamnosus GR-1, L. reuteri RC-14
• Vajinal/oral
• Sınırlı kanıt — adjuvan rolü

Eşeyle ilişkili

• BV: çok partner, yeni partner risk
• Tatlandırıcılı kayganlaştırıcı vajinal floraya zararlı
• Spermisid floraya zararlı

Diyabet kontrolü

• A1c < 7% tekrarlayan candida'yı azaltır

Çamaşır

• Pamuk
• Sıkı kıyafet azalt

8. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS

KIRMIZI bayraklar

• Akıntı + pelvik ağrı + ateş → PID
• Gebelikte BV → preterm
• Akıntı + dizüri + üretral → STI tarama
• Tedaviye yanıtsız → kültür, tür belirleme

SSS

S: Süt kesiği akıntım var, eczaneden ilaç alabilir miyim? A: İlk kez ise muayene. Tekrar eden ise eczaneden klotrimazol denenebilir.

S: BV cinsel yolla mı bulaşır? A: Tam değil — ama cinsel aktivite ilişkili. Partner tedavi önerilmez.

S: Tekrarlayan candida nedeni nedir? A: Antibiyotik, gebelik, diyabet, immün durum sık nedenler.

S: Yoğurt yemek faydalı mı? A: Sınırlı kanıt — vajinal mikrobiyom değiştirmez. Spesifik probiyotik suşlar daha iyi.

S: Vajinal duş hijyenik mi? A: HAYIR — laktobasilleri öldürür, BV/PID riski artırır.

S: Hamileyim, candida ilaç güvenli mi? A: Topikal klotrimazol güvenli. Oral flukonazol kaçınılır.

S: Erkekte trichomonas belirti? A: Sıklıkla asemptomatik — partner test/tedavi şart.

9. Doktorclub Hekim Notu

Vajinit yaygın, çoğu vakada kolay tedavi. Doğru tanı doğru tedavidir — pH ve mikroskopi yeterli ipucu verir. Candida → flukonazol/klotrimazol, BV → metronidazol, Trichomonas → metronidazol + partner. Vajinal duş yapmayın — flora bozar. Tekrarlayan vajinit altta yatan neden (diyabet, antibiyotik, immün) araştırılmalı. Gebelikte BV önemli — taranmalı, tedavi edilmeli. Doktorclub'da kadın hastalıkları uzmanlarına ulaşabilirsiniz.

10. Kaynakça

1. CDC — Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Vaginitis (2021).
2. ACOG — Vaginitis in Nonpregnant Patients (2020).
3. IUSTI/WHO — European Guideline on Management of Vaginal Discharge (2018, update 2024).
4. Türkiye Jinekoloji ve Obstetri Derneği — Vulvovajinit Tanı ve Tedavi Konsensüsü (2023).
5. Sobel JD. Vulvovaginal Candidiasis. Lancet. 2007;369:1961-1971.
6. Workowski KA et al. STI Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
7. Cochrane — Probiotics for bacterial vaginosis (2024).

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Akıntı + ağrı + ateş varsa hekim değerlendirmesi gereklidir.

İlgili Yazılar

Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:

• Menopoz: Sıcak Basmaları, Uyku ve HRT — 2024 Sonrası Yenilenmiş Bilim
• Endometriozis: 'Sadece Sancı' Değil — Tanıya 7 Yıl Geciken Hastalık
• HPV Aşısı: Rahim Ağzı Kanserini Önler mi? Kız ve Erkek Çocuklarda Bilim, Tartışma ve 2026 Türkiye Gerçeği