Testis Kanseri: Genç Erkek Kanseri — Kendi Muayene, Orşiektomi ve %95 Sağkalım

Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.

TL;DR

Testis kanseri 15-44 yaş arası erkeklerde en yaygın kanser — Türkiye'de yıllık 1000+ yeni vaka, küresel insidans son 30 yılda 2-3 kat arttı. Genç popülasyon kanseri olarak özel öneme sahip. %95+ 5 yıl sağkalım modern tedaviler ile (Lance Armstrong gibi metastatik vakada bile %70-80). Risk faktörleri: İnmemiş testis (kriptorşidizm — en güçlü, 4-8x risk, erken cerrahi koruyucu), testis kanseri ailesel öyküsü, önceki kontralateral testis kanseri, gonadal disgenezi, HIV, sigara. 2 ana histoloji: (1) Seminom (%50-60) — daha iyi prognoz, radyasyon + sisplatin çok duyarlı. (2) Non-seminom (NSGCT — %40-50) — embriyonel karsinom, yolk sak tümörü, koriokarsinom, teratom karışım. AFP yükselir (yolk sak), β-hCG (koriokarsinom, %15 seminom). LDH genel. Saf seminom AFP normal. Belirti: Ağrısız sert testis kitlesi (en sık), boyut büyüme, ağırlık hissi, alt karın/skrotal hafif ağrı, akut ağrı (intraskrotal kanama, torsiyon ile karışır), jinekomasti (hCG yüksek koriokarsinom), sırt ağrısı (retroperitoneal LN metastaz). Tanı: Skrotal USG (altın standart — solid kitle, hipoekoik, dopplerde damar artışı), tümör belirteçleri (AFP, β-hCG, LDH), toraks-abdomen-pelvis BT (evreleme). Tedavi: İnguinal radikal orşiektomi (transskrotal değil — semen yayımı önler) — tek seçenek, tanı + tedavi birarada. Sonra histoloji + belirteç + görüntü ile evreleme. Evreleme: Evre I (testise lokalize, %75 vaka), Evre II (retroperitoneal LN, %20), Evre III (uzak metastaz, %5). Adjuvan tedavi: Seminom Evre I — aktif gözlem, adjuvan karboplatin tek doz veya retroperitoneal RT. NSGCT Evre I — gözlem (düşük risk) veya BEP 1 kür (yüksek risk — LVI+, embriyonel karsinom). Evre II-III: BEP (Bleomisin + Etopozid + Sisplatin) 3-4 kür — %90+ sağkalım. Yan etki: Bleomisin pulmoner fibroz, sisplatin nefro/oto/nörotoksisite. Salvage: Yüksek doz kemoterapi + otologojik kemik iliği nakli (refrakter). Korunma + erken tanı: Aylık testis kendi muayene (15-44 yaş erkek) — banyo sonrası, ılık (skrotum gevşek). Fertilite koruma: Tedavi öncesi sperm bankalama şart (kemoterapi azospermi yapabilir). Kırmızı bayrak: Ağrısız testis kitlesi, hızlı büyüyen sertlik, jinekomasti + skrotal değişim, kilo kaybı + sırt ağrısı — acil üroloji + USG.

İçindekiler

1. Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri
2. Histoloji: Seminom ve NSGCT
3. Belirti ve Klinik
4. Kendi Muayene Tekniği
5. Tanı: USG ve Belirteçler
6. Orşiektomi ve Evreleme
7. BEP Kemoterapisi
8. Fertilite Koruma
9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
10. Doktorclub Hekim Notu
11. Kaynakça

1. Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

Yaş

• 15-44 yaş erkeklerde en yaygın kanser
• Pik 25-35
• 60+ yaş nadir (lenfoma şüphesi)

Yaygınlık

• Türkiye: 1000+/yıl
• Avrupa ABD: 60K
• İnsidans artıyor (anlamı net değil — çevresel?)

Risk faktörleri

• Kriptorşidizm (inmemiş testis) — RR 4-8
• Aile öyküsü (1. derece akraba: %5-10 RR)
• Önceki kontralateral testis kanseri (%5 ipsi)
• Gonadal disgenezi (Klinefelter, vd.)
• HIV (seminom)
• Testis atrofisi
• Sigara

İnmemiş testis önemli

• Erken orşiopeksi (2 yaş öncesi) riski azaltır ama elimine etmez
• 30 yaş sonrası testis kanseri taraması özellikle inmemişlik öyküsünde

2. Histoloji: Seminom ve NSGCT

Seminom

• %50-60
• Daha yavaş seyirli
• Radyasyon + sisplatin çok duyarlı
• AFP NORMAL (saf seminom)
• β-hCG hafif yüksek olabilir (%15)
• Tipik 30-40 yaş

Non-seminom germ hücreli tümör (NSGCT)

• %40-50
• 4 alt tip karışım:
  • Embriyonel karsinom
  • Yolk sak tümörü (AFP yükseltir)
  • Koriokarsinom (β-hCG çok yüksek)
  • Teratom (mature/immature)
• Daha agresif, hızlı yayılım
• 20-35 yaş

Karışık tümör

• Çoğu NSGCT karışıktır
• Tedavi en saldırgan komponente göre

Diğer (nadir)

• Leydig hücreli (hormonal)
• Sertoli hücreli
• Testis lenfoması (yaşlı erkek)

3. Belirti ve Klinik

Klasik

• Ağrısız sert testis kitlesi (en sık — %70-80)
• Boyut artışı
• Ağırlık hissi
• Alt karın/skrotal hafif ağrı

Akut

• İntra-tümoral kanama (akut ağrı — torsiyon ile karışır)
• Travma + masa fark edilir

Metastatik

• Sırt ağrısı (retroperitoneal LN)
• Solunum (akciğer metastaz)
• Karın ağrısı
• Boyun lenfadenopati (sol supraklavikuler — Virchow nodu)
• Jinekomasti (β-hCG yüksek koriokarsinom)

Geç başvuru

• Türkiye'de "şikayet etmedik, geç fark ettik" yaygın
• Erkek sağlık utancı
• Eğitim eksikliği

4. Kendi Muayene Tekniği

Ne zaman?

• Aylık
• Banyo sonrası veya banyoda
• Ilık ortam (skrotum gevşek)

Nasıl?

1. Aynanın önünde dur
2. Skrotuma bak (asimetri, şişlik, kızarıklık)
3. Testis tek tek iki el ile muayene
4. Başparmak + işaret-orta parmak arasında yuvarlama
5. Düz, oval, yumuşak normal
6. Üst arka epididim normal yapı (yumru sanılır)
7. Sertlik, düzensizlik, ağrısız kitle → doktor

Normal anatomi

• Testis: oval, yumuşak
• Epididim: arka yüzde uzanan virgül şekli
• Spermatik kord: yukarıya uzanan tubuler yapı

Anormal

• Sert nodül
• Boyut değişimi
• Ağırlık, dolgunluk
• Skrotal şişme (varikosel ile karışır)

Akşam saatleri / okuldan/işten sonra

• "Bu hafta ne keşfettim?" rutinine ekle

5. Tanı: USG ve Belirteçler

Skrotal USG (altın standart)

• Solid hipoekoik kitle
• Doppler — damar artışı
• Boyut, sayı
• Karşı testis kontrol

Ayrı tanı USG'de

• Hidrosel (sıvı)
• Spermatosel (epididim kisti)
• Varikosel (genişlemiş ven)
• Epididimit (ağrılı, kızarık, kuyruktan başlar)
• Torsiyon (akut, Doppler akım yok)

Tümör belirteçleri (kan)

• AFP (alfa-fetoprotein) — yolk sak, embriyonel
• β-hCG — koriokarsinom (yüksek), seminom (%15)
• LDH — genel tümör yükü
• Saf seminom AFP normal (yüksek ise NSGCT komponenti var)

Görüntüleme (evreleme)

• Toraks-abdomen-pelvis BT (kontrastlı)
• Beyin MR (semptomatik veya yüksek belirteç)
• Kemik sintigrafi (kemik ağrısı varsa)

Biyopsi — kontraendike!

• Skrotal cilt invazyon → tümör yayımı
• İnguinal radikal orşiektomi hem tanı hem tedavi

Sperm bankalama

• Tedavi öncesi 1-2 örnek
• Kemoterapi/RT azospermi yapabilir

6. Orşiektomi ve Evreleme

İnguinal radikal orşiektomi

• Karın ön duvar inguinal kesi (transskrotal değil!)
• Spermatik kord yüksek bağlanır
• Testis + spermatik kord + epididim çıkarılır
• 1-2 saat, genel/spinal anestezi

Protez

• Estetik kaygı varsa silikon implant aynı seansta

Evreleme (AJCC)

• Evre I: Testise lokalize, belirteç normal sonrası
• Evre II: Retroperitoneal lenf nodu (IIA <2 cm, IIB 2-5, IIC >5)
• Evre III: Uzak metastaz veya supradiaphragmatic LN

IGCCCG risk

• İyi prognoz (BEP %90+ kür)
• Orta prognoz
• Kötü prognoz (yüksek belirteç, viseral non-pulmoner metastaz)

Adjuvan seçenekler — Evre I Seminom

• Aktif gözlem (5 yıl yoğun takip — tercih)
• Adjuvan karboplatin AUC 7 tek doz
• Retroperitoneal RT (eskimiş — sekonder kanser riski)

Adjuvan — Evre I NSGCT

• Aktif gözlem (düşük risk — LVI yok, embriyonel <%40)
• 1 kür BEP (yüksek risk — LVI+)
• RPLND (retroperitoneal lenf nodu disseksiyonu) — sınırlı

RPLND

• Sinir koruyucu modifiye
• Ejakülasyon koruma
• NSGCT teratom rezidu için

7. BEP Kemoterapisi

BEP rejimi

• Bleomisin — günlük 30 IU SC haftada × 9-12 hafta
• Etopozid — 100 mg/m² × 5 gün
• Platinum (sisplatin) — 20 mg/m² × 5 gün
• 3 hafta arayla

Endikasyon

• Evre II-III germ hücreli
• 3 kür (iyi prognoz)
• 4 kür (orta-kötü prognoz)

Etkinlik

• İyi prognoz %90+ kür
• Lance Armstrong (metastatik) kürü

Yan etki

• Bleomisin pulmoner fibroz (kümülatif doz)
• Sisplatin nefrotoksisite, ototoksisite, periferik nöropati
• Etopozid: mielosupresyon, sekonder lösemi (%1)
• Nausea, kusma, mukozit
• Saç dökülmesi
• Fertilite kaybı

Bleomisin almayan alternatif

• VIP (etopozid + ifosfamid + sisplatin)
• Pulmoner sorun varsa
• Daha yoğun

Salvage

• TIP, VIP kemoterapi
• Yüksek doz + otologjik kemik iliği nakli (refrakter)

Rezidüel kitle

• BEP sonrası
• Seminom: ≥3 cm + PET pozitif → cerrahi/RT
• NSGCT: ≥1 cm → RPLND (canlı tümör/teratom dışla)

8. Fertilite Koruma

Sperm bankalama

• Tedavi öncesi 1-2 örnek
• Türkiye'de büyük şehir sperm bankaları
• Cryopreservation
• 10-20 yıl saklama

Kemoterapi etkisi

• BEP geçici (yıllarda kendi normalleşir %50)
• Yüksek kümülatif doz: kalıcı

Tek testis sonrası fertilite

• Çoğu erkek tek sağlam testisle çocuk sahibi olabilir
• Düşük testosteron olabilir → TRT bazı vakada

Testosteron replasmanı

• Tek testis sonrası bazı erkekte hipogonadizm
• TRT (jel, enjeksiyon) → semptom + biyokimya iyileşir

Estetik

• Silikon protez kozmetik

Psikoseksüel destek

• Vücut imajı, mahremiyet endişeleri

9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS

KIRMIZI bayraklar

• Ağrısız sert testis kitlesi — derhal USG
• Hızla büyüyen sertlik
• Jinekomasti + skrotal anormallik
• Kilo kaybı + sırt ağrısı (metastaz)
• Kalp + akciğer belirti (akciğer metastaz)

SSS

S: Testis kanseri iyileşir mi? A: %95+ 5 yıl sağkalım — modern onkolojinin başarı hikayesi.

S: Tek testis ile çocuk olur mu? A: Evet, çoğu — sperm bankalama yine de önerilir.

S: Testis kendi muayene ne kadar sıklıkla? A: Aylık banyo sonrası. 15-44 yaş erkek.

S: Kriptorşidizm geçirdim, risk? A: 4-8x risk. Erken orşiopeksi koruyucu ama yetmez — yıllık muayene + 30 yaş sonrası dikkat.

S: USG ağrılı mı? A: Hayır — non-invaziv, 10-15 dk.

S: Lance Armstrong gerçek mi? A: Evet — metastatik testis kanseri (akciğer + beyin) kürü oldu. Doping ayrı tartışma.

S: HPV testis kanserine yol açar mı? A: HAYIR — testis kanserinde HPV ilişkili değil. Penis ve oral kanserlerde rolü var.

S: Cinsel hayatım etkilenir mi? A: Tek testis kalsa bile testosteron + sperm üretimi devam eder çoğu vakada. Cinsel fonksiyon korunur.

10. Doktorclub Hekim Notu

Testis kanseri genç erkeğin en kürlenebilir kanseri — %95+ sağkalım. Aylık kendi muayene (banyoda) erken tanının anahtarı — Türkiye'de erkek sağlığı utancı + eğitim eksikliği geç başvuruya neden oluyor. Ağrısız sert testis kitlesi → derhal üroloji + USG. İnguinal orşiektomi tanı ve tedavi birarada. BEP kemoterapisi evre II-III için kür sağlar (Lance Armstrong vakası). Sperm bankalama tedavi öncesi şart — fertilite koruma. Kriptorşidizm öyküsü olanlar yaşam boyu izlem. Bleomisin pulmoner fibroz + sisplatin nefro/oto/nörotoksisite uzun süreli yan etki — yıllık sağkalan takibi gerekli. Türkiye SGK karşılar tüm tedaviyi. Doktorclub'da üroloji ve onkoloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.

11. Kaynakça

1. Honecker F et al. EAU Guidelines on Testicular Cancer (2024 update).
2. Williams SD et al. BEP Chemotherapy in Germ-Cell Tumors (classic). N Engl J Med. 1987.
3. Einhorn LH. Curing Testicular Cancer with Cisplatin. Lancet. 2018 (review).
4. IGCCCG — International Germ Cell Cancer Collaborative Group Risk Classification (1997, updated).
5. NCCN Guidelines — Testicular Cancer (v3.2024).
6. Türk Üroloji Derneği — Testis Kanseri Konsensüsü (2023).

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Şüpheli testis bulgusunda derhal üroloji değerlendirmesi.

İlgili Yazılar

Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:

• Erkek Fertilite: Spermiyogram, Varikosel, IVF/ICSI — 2024 Sperm Sayısı Düşüş Krizi
• Prostatit: Akut, Kronik Bakteriyel, Kronik Pelvik Ağrı Sendromu (CP/CPPS)
• Benign Prostat Hiperplazisi (BPH): Sık İdrar, Zor Boşaltma — Tamsulosin, Finasterid ve Modern Cerrahi